Senat uchwalił nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy
12 marca 2026 r., Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Projektowane zmiany przewidują istotne wzmocnienie pozycji inspektorów pracy, w szczególności poprzez nadanie im kompetencji do przekształcania umów cywilnoprawnych, w tym kontraktów B2B, w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej.
Ustawa czeka na podpis Prezydenta.
I. Kluczowe założenia projektu
Dokument zakłada rozszerzenie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy, w tym w szczególności:
A. Przekształcenie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę
Projekt zakłada wprowadzenie uprawnienia inspektorów pracy do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu umów cywilnoprawnych (np. zlecenia, dzieło oraz B2B) w umowy o pracę.
Przed wydaniem decyzji inspektor najpierw wydaje polecenie usunięcia nieprawidłowości. Jeżeli strony dostosują się do niego (np. zawrą umowę o pracę lub zmienią zasady współpracy), postępowanie zostaje zakończone. W przeciwnym razie inspektor wydaje decyzję.
Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy w terminie miesiąca od jej doręczenia.
Decyzja nie podlega wykonaniu do czasu jej uprawomocnienia się, chyba że zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności (w przypadkach określonych w przepisach takich jak kobiety w ciąży czy osoby w wieku przedemerytalnym).
B. Usprawnienie procedur kontrolnych
Nowelizacja zakłada usprawnienie kontroli PIP poprzez przeprowadzenie kontroli lub poszczególnych czynności kontrolnych w sposób zdalny.
C. Wymiana danych i informacji między KAS, ZUS i PIP
Ustawa obejmuje przepisy o wymianie informacji i danych między ZUS, PIP i KAS na potrzeby kontroli i analizy ryzyka.
D. Zwiększenie wysokości kar
Nowelizacja wprowadza zwiększenie wysokości kar grzywny, w szczególności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika oraz wykroczeń związanych z BHP.
Na przykład pracodawca, który zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę ma podlegać karze grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł (obecnie wysokość kary grzywny wynosi od 1 000 zł do 30 000 zł).
Ponadto nowelizacja zawiera korzystne postanowienie, wskazując, że podmiot, który przed dniem wejścia w życie ustawy zawarł umowę cywilnoprawną, nie ponosi sankcji, jeśli w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia ustawy doprowadzi do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę.
E. Indywidualne interpretacje dla przedsiębiorców wydawane przez PIP
Nowelizacja wprowadza możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji od Głównego Inspektora Pracy. Będzie ona dotyczyć oceny, czy opisany we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu Kodeksu pracy.
Interpretacja nie zostanie wydana, jeśli w dniu złożenia wniosku dana sprawa jest już przedmiotem postępowania prowadzonego przez PIP lub ZUS.
Ustawa wskazuje, że interpretacja indywidualna nie ogranicza uprawnień PIP. Organ nadal może samodzielnie ocenić charakter stosunku prawnego, jeżeli w trakcie kontroli ustali stan faktyczny inny niż opisany we wniosku o interpretację.
II. Lista samokontrolna PIP
Warto również zwrócić uwagę, że pod koniec 2025 r. PIP opublikowała listę kontrolną, której celem jest identyfikacja przypadków, w których umowy cywilnoprawne (np. umowa zlecenia czy umowa o dzieło) w praktyce odpowiadają stosunkowi pracy.
Źródła:
Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw - czeka na podpis Prezydenta
Przebieg procesu legislacyjnego: Druk nr 2250 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej